TÜRKİYE´NİN EN ESKİ AHŞAP CAMİSİ : GÖĞCELİ CAMİİ

Göğceli Cami, Türkiye sınırları içinde ayakta kalabilen, en eski ahşap cami olarak kabul edilmektedir.

Samsun'un Çarşamba İlçesinin 3 km. kadar doğusundaki Hasbahçe Mahallesinde Gökçeli Mezarlığı içinde bulunan Cami, Ahşaptan yığma tekniğinde inşa edilmiştir. İnşa kitabesi bu­lunmayan caminin kayıtlı bir vakfiyesine rastlanılmamaktadır.

 

Denkrokronoloji alanındaki araştırmalarıyla tanınan Amerikalı bilim adamı P. I. Kuniholm, yapıdan aldığı ahşap numuneler üzerindeki testleri sonucunda caminin 1206'da inşa edildiğini, önündeki revakın 1335 yılında eklendiğini veya onarıldığını belirtmektedir. Cami, ahşaptan yığma tek­niğinde, köşelerde kurtboğazı geçmelerle, duvar boyunca tek parça olarak uzatılan, ahşap perdelerle inşa edilmiştir.

 

Camii 2007 yılında kapsamlı bir restorasyon geçirmiştir. Harimde aşık, mertek ve direklerde aşı, çatı tahtalarında kök boyalarıyla yapılmış kalemisi nakışlar görülmektedir. Camideki klâsik motif ve kompozisyon düzeni nakışların, er­ken Osmanlı döneminden başlayıp klasik devir sonuna ka­dar ki bir dönemde, 15. yüzyıl -17. yüzyıl sonu arasında yapılmış olabileceği düşünülmektedir.

 

Gökçeli Cami, Türkiye sınırları içinde ayakta kalabilen, en eski ahşap cami olarak kabul edilmektedir. Selcuklu ve Abbasi veya gezici irşat ekibi tarafından 1195 yılında yapıldığı tahmin edilmektedir. Ahşaptan çatı tekniğinde yapılmıştır. Minaresi yıkılmıştır Halk arasında Göceli Camii olarak anlatılmaktadır. Halen Hasabahçe Gökçeli mezarlığı içersinde bulunmaktadır. Bir rivayete göre Karadeniz'den donanması ile gelerek bölgeye yerleşen ve halen ismi bilinmeyen bir İslam Hükümdarı bu camiyi yaptırmıştır. Aynı hükümdar tarafından bu camiye benzer dört cami daha yaptırıldığı rivayet edilmektedir. Bunlardan birisi Aşağı Kavacık mezarlığında, biri karagöz mevkiinde diğeri ise Terme Yavaşköy civarında bulunmaktadır.

 

Caminin üzeri aktarılırken kirişlerinin birisinde Arapça harflerle yazılı 592 tarihine rastlanmıştır. İsmi o zamanlarda mezarlıklara "Göç eli" denilmesi sebebiyle verilmiştir. Zamanla bu isim halk arasında Göceli Camii olarak değişmiştir. Bu camii yapılırken hiç çivi kullanılmamıştır. Ağaçlar balta ile yontularak düzeltilip camii tamamlanmıştır. Bu caminin tarihi ile ilgili Şeyhabil ve Hacılıçay Köylerinde çıkarılan toprak küpler o zamana ait dikkati çeken eserleridir.

 

Kaynak ve Fotoğraflar:  http://www.carsambamuftulugu.gov.tr/albumler/gogceli/