TÜRKİYE’DE DEFİNECİLİK TEHLİKELİ BİR BOYUTA ULAŞTI: TİK TOK’TA CANLI YAYIN YAPTILAR

Definecilik ve tahribat gibi sorunlar tüm ülkelerin ortak bir sorunu olarak gündemde yer alsa da özellikle Türkiye’de son yıllarda giderek definecilik faaliyetlerinin arttığını görüyoruz. Definecilik faaliyetlerinin artması kültürel mirasa verilen kıymeti gözler önüne serdiği kadar, ülkedeki yaptırımların yetersizliğini ve işin ekonomik-toplumsal sebeplerinin de ipuçlarını sunuyor.

 

Her gün Türkiye’nin farklı bölgelerinden gelen şu haberlerle güne başlıyoruz: Yapılan kaçak kazılar, tahribatlar, satılan eserler... Yaklaşık 2 yıl önce Habertürk adlı TV kanalındaki bir programda medyanın bu konudaki cehaletini ve vurdum duymazlığını görmüştük. Canlı yayında dedektör satan cahil bir defineci “define nasıl aranır?” sorularına kendince cevaplar veriyordu! Basılı yayında da bu cehalet, yapılan haberlerle sürdürüldü.  Haber metinlerinin içinde arkeolojik eserlere sürekli değerler biçildi. Hatta Hürriyet gazetesinin bir ekinde dönemin gazete yazarlarından birisi definecilerle birlikte ava çıktığını yazıyor ve okuyucularına dedektör kullanımını farkına varmadan teşvik ediyordu. Türkiye Cumhuriyeti’nin bu konularda gerekli yaptırımlar uygulamamasının bir sonucu olarak defineciler daha da cesaret kazanarak “Define” adlı bir dergi bile çıkarmaya başlamışlardı.

 

Defineciliği teşvik eden yukarıdaki medya organları bu olayı gündemlerine taşımışlar, hatta derginin bir yöneticisini canlı yayına bağlamışlardı. Arkeologlarımızın ve tarihi miras bilincine sahip vatandaşlarımızın sesi ise ne yazık ki yeteri kadar gür çıkmamış, tüm bu olaylar sosyal medyadaki tepkilerle sınırlı kalıp unutulup gitmişti. Ancak defineciliği iş edinmiş cahil ve hastalıklı kesim bu alışkanlığından vazgeçmeyip, ülkedeki yaptırımların eksikliğinden de faydalanarak faaliyetlerine devam ettiler.

 

Takipçilerimizden birisi dergimize ulaşarak bir Tik Tok (fotoğraf, video paylaşım ve mesajlaşma uygulaması/platformu) hesabını bize ilettiler. S*** Y*****  isimli bir şahsa ait canlı yayın videosunda lahit mezarın ortaya çıkarılma görüntüleri yer alıyor. Ayrıca görüntülerde bir iş makinesinin kullanıldığı ve başka kişilerinde ortamda göründüğü dikkatleri çekiyor. Videonun açıklamasında ise “içinden neler çıktığını merak edenler yorum yazabilir mi?” şeklinde bir ibare geçiyor. Videonun izlenme sayısı ise 1.1 milyon! Hesabın diğer videolarında ise içimizi acıtan başka definecilik ve tahribat içerikleri mevcut. TikTok’ta definecilik şeklinde bir aratma yaptığımızda ise yüksek etkileşime sahip diğer video ve hesaplar ortaya çıkıyor.

Kültürel miras açısından zengin topraklara sahip ülkemizde definecilik konusunda yıllardır bir önlem alınmıyor. Yeni yaptırımların alınmaması ve hatta çoğu durumda uygulanmaması hasta kişilikli bu definecileri daha da cesaretlendiriyor.  Önceden gizli gizli yapmaya çalıştıkları bu faaliyetleri artık sosyal medyada canlı olarak paylaşabilmeleri durumun ciddiyetini ve birçok eksiğimizi yüzümüze adeta vuruyor. Akademisyenlerimiz ise devletten gelecek herhangi bir olumsuz yaptırıma karşı adeta sessizliklerini koruyor.  Geriye sadece sosyal medyada ve arkadaş ortamlarındaki muhabbetlerde kalan “şikayet” cümleleri kalıyor.

 

Bu noktada savcılarımıza ve birçok hukuk yöneticisine büyük bir sorumluluk düşmekte.

 

Haber: AKTÜEL ARKEOLOJİ DERGİSİ