Shigir İdolü İle Göbekli Tepe Sütunları Arasındaki Benzerlik Şaşırtıyor

1894 yılında, Urallar’daki Yekaterinburg kentinin yaklaşık 100 km kuzeyindeki bir turba bataklığında çok önemli bir keşif yapıldı. Shigir bataklıklarında çalışan altın madencileri karaçam ağacından oyulmuş muhtemelen 5,3 metre yüksekliğe sahip ahşap bir heykelin parçalarını keşfetmişti. Anıtsal ahşap heykel geometrik motifler ve insan yüzleriyle bezenmişti. Heykelin yaşı uzun süre belirsiz kaldı ve çoğu araştırmada bu tartışma konusu oldu. Ancak 2014 yılında yapılan bir dizi radyokarbon çalışmaları tarihleme sorununu çözdü ve 2018’deki son analizlere göre Shigir İdolü MÖ 9.600 yıllarına tarihlendirildi.

Shigir İdolü
Shigir İdolu

Shigir’den başka, insana benzeyen anıtsal tasvirlerin yapıldığı bir bölge daha var: Göbekli Tepe. Bununla birlikte, her iki bölge arasındaki coğrafi uzaklık dikkate değer. Burada bazı metodolojik noktaların üzerinde durulması gerekiyor. Shigir bataklığı ahşabın korunması için son derece iyi koşullara sahiptir. Göbekli Tepe´de ve Urfa’nın diğer çağdaş alanlarında ise anıtsal tasvirler üretmek için dayanıklı taşlar seçilmiştir (Ahşap kalıntılarının bölgede ele geçmemesi buradaki varlıklarını elbette ki yok saymaz. Göbekli Tepe’nin zengin taş sanatı ile göze çarpan oyma teknikleri ahşapta da geliştirilmiş olabilir). Bu nedenle bu noktada çok özel iki alana ve bunların kendine özgü durumlarına bakmamız gerekir. Her iki bölge arasındaki diğer coğrafik alanlar da benzer tasvirler açısından zengin olabilir.

Göbekli Tepe

Göbekli Tepe´den güneye, Orta Fırat´a kadar gidersek; Göbekli Tepe yapılarıyla benzer “özel yapılar” ile Jerf el Ahmar gibi alanlarla karşılaşırız. Jerf el Ahmar, Suriye´nin kuzeyinde yer alan,  Çanak Çömleksiz Neolitik A’dan, PPN B’ye geçiş dönemine ait bir yerleşmedir ve kireçtaşı temelli yuvarlak ve dikdörtgen yapılarla karakterize edilir. Burada duvarları boyunca oturma sıraları olan yuvarlak yapılar keşfedilmiştir. Bu yapılar dikkat çekici bir şekilde ahşap direkler içerir. Bunlar bezenmişse de şuan kalıntılar ortada yok. Ancak olsaydı kesinlikle dikkate değer kalıntılar olurdu. 

Jerf el-Ahmar
Jerf el-Ahmar

Böyle olağanüstü bulguları ve geniş kapsamlı benzerlikleri tartışırken bu noktaları akılda tutmak önemlidir: Bugün arkeolojinin çizebileceği resmin çoğu orijinal yapı stiline ve kullanılan malzemelere bağlıdır.

 

Daha fazla okuma için:

 

Zhilin, M., Savchenko, S., Hansen, S., Heussner, K., & Terberger, T. (2018). Early art in the Urals: New research on the wooden sculpture from Shigir. Antiquity, 92(362), 334-350. doi:10.15184/aqy.2018.48

 

Kaynak: https://www.dainst.blog