FRİG KAYA MEZARLARI

(63. Sayı - ÖLÜM VE ÖTESİ)

Frigler, Anadolu’nun Demir Çağ uygarlıklarının önemli bir halkasını oluştururlar. MÖ 1200 yıllarından itibaren Balkanlardan birbirini takip eden dalgalar halinde Anadolu’ya göç eden, Trak kökenli bir kavim olan Frigler MÖ 8. yüzyılın ortalarında kralları Midas ile güçlü bir krallık haline gelmiştir.

Krallığın MÖ 7. yüzyılın başlarında yıkılmasından sonra da yaratmış oldukları köklü kültür, Frigya Bölgesi’nde Roma Döneminin sonlarına kadar devam etmiştir.

 

Friglerin tarihleri boyunca siyasi ve kültürel açıdan en etkili oldukları bölge Yukarı Sakarya Vadisi’nde Eskişehir, Kütahya ve Afyonkarahisar illeri arasında uzanan Küçük Frigya ya da Phrygia Epiktetos olarak adlandırılan bölgedir. Bugüne kadar gerçekleştirilmiş olan arkeolojik çalışmalar, bu bölgede Frig yerleşmelerinin özellikle Eskişehir’in güneyinde Dağlık Frigya olarak isimlendirilen kesimde yoğunlaştığını göstermiştir. Dağlık Frigya Bölgesi’nde ve bu bölge ile Frig başkenti Gordion arasında kalan geçiş bölgesinde çok sayıda fasad, altar, niş ve oda mezarlardan oluşan pek çok özgün Frig kaya anıtı yer almaktadır. Bu anıtlar arasında Frig kaya mezarları dikkat çekici bir grup oluşturmaktadır.

 

 Frigler, soylularını yığma toprak mezar tepeleri olan tümülüslerin yanı sıra, kayalara oydukları mezar odalarına da gömüyorlardı. Kaya mezarlarının büyük bir bölümü Dağlık Frigya Bölgesi’nde yer almaktadır. Bu mezarlar toplu olarak ilk kez C. H. E. Haspels tarafından incelenerek yayınlanmıştır. Ayrıca Eskişehir merkez, Seyitgazi, Alpu, Sivrihisar, Beylikova Mihalıçcık ilçelerinde son yıllarda saptanarak literatüre giren bir grup Frig kaya mezarı daha bulunmaktadır.

 

Frig kaya mezarı mimarisi kendine özgü özelliklere sahiptir. Bir Frig kaya mezarı, çatı ve duvarlarında ahşabın bolca kullanıldığı bir Frig evinin kayaya oyulmuş bir taklididir.

 

Yazı: Hakan Sivas

 

Yazının tamamına Aktüel Arkeoloji Dergisi 63. sayısından ulaşabilir, okuyabilirsiniz.